Mỗi người chúng ta khi đến với nghề bằng những con đường khác nhau,  dĩ nhiên  sẽ có những khó khăn và trách nhiệm khác nhau.  Người đời thường nhìn thày thuốc bằng những hình ảnh méo mó.  Khi nhìn những cây sequoi,  baobap khổng lồ sống hàng thế kỷ người ta ngưỡng mộ nhưng có ai hay rằng phải hàng vạn triệu cây con đã chết đi trong cả ngàn năm qua mới còn những cây khổng lồ như thế tồn tại Thày thuốc cũng thế,  một số rất ít thày thuốc rất giàu,  nhưng đa số chỉ sống trung bình,  thậm chí còn thấp hơn một số ngành nghề khác,  nhưng cuộc đời thường đánh giá thày thuốc như những người giàu có,  lắm tiền. (Ở nước ngoài và VN trước 1975 nghề Bác Sĩ có thu nhập  từ lương cao nhất trong xã hội,  hầu như mọi giáo sư Y khoa đều đi dạy bằng xe hơi,  trong đó có những vị chỉ chuyên tâm nghiên cứu,  không có phòng mạch tư. ). Vì thế để tồn tại trong quan niệm của đời thường,  các bác sĩ có đôi lúc hành động sai lệch với bản chất tốt đẹp của mình.

       Chúng ta biết rằng chọn nghành y  là chọn một cái nghiệp cho cả cuộc đời,  đó là phục vụ con người,  bao hàm trong đó sự hi sinh vì đối tượng của chúng ta là một con người biết vui buồn,  đau thương giống như bản thân ta.  Nếu không có lòng yêu thương con người như một thực thể sống động,  có lẽ ta không nên chọn nghề y..  Nếu để làm giàu ta nên chọn con đường kinh doanh hay ngành nghề nào khác. Cả hàng ngàn vạn bác sĩ đang sống trong cảnh khó khăn,  nhưng vẫn chiến đấu như những chiến sĩ vô danh,  âm thầm xây dựng nền y khoa Việt Nam.  Nếu không có Frederic Whitehurst và Nguyễn Trung Hiếu chúng ta sẽ mãi mãi không biết đến Đặng Thuỳ Trâm,  và còn bao nhiêu Đặng Thuỳ Trâm khác trong cuộc sống thời chiến cũng như thời bình không bao giờ được biết đến.

Ngày xưa khi còn học trường Y,  tôi vẫn còn nhớ các thày dạy rằng:”Không có bệnh, chỉ có con bệnh thôi” tức là bệnh chỉ là một khái niệm thuần lý đúc kết từ nhiều người bệnh,  còn trước mắt thày thuốc chỉ có những con người bệnh cụ thể có một lịch sử,  biết vui buồn đau thương…Thày thuốc xem bệnh nhân như một loại bệnh rồi dùng công thức toán học= bệnh A→xét nghiệm X, Y →Điều trị Z,  không còn biết mỗi bn là một thế giới tuy có điểm chung nhưng cũng có  khác biệt theo mỗi cá thể. Với tình trạng bệnh quá tải như hiện nay dường như các thày thuốc không còn thích tiếp xúc với Bn theo kiểu người với người thậm chí nhiều  BS còn không nhìn bn khi khám, chỉ hỏi theo quán tính.  Những thói quen tai hại đó làm mất dần tính người của thày thuốc.  Với tác phong làm việc như thế thày thuốc trở nên chai đá dần theo thời gian,  lòng thương người mất dần theo năm tháng. Tôi còn nhớ rõ cách đây trên hai mươi năm,  thời bao cấp…lúc còn làm việc ở bệnh viện Đồng Tháp lúc trực gát cấp cứu,  một ca bệnh làm tôi nhớ suốt đời tiếng kêu khóc của một cô giáo trẻ trước cơn hấp hối của cha già.  Ông cụ bị tâm phế mãn giai đoạn cuối. Đến bây giờ tôi vẫn còn nghe văng vẳng tiếng khóc của cô gái:”Ba ơi,  rồi đây sớm hôm không còn ai thức đưa con đi làm.  Ai lo cho con từng miếng ăn,  giấc ngủ nữa,  ba ơi!!…”Nhìn ông cụ đang quằn quại trên giường bệnh chiến đấu giành sự sống qua từng hơi thở.  Nhìn ông cụ  với những nếp nhăn phong trần,  già nua trên gương mặt sạm đen  do  biết bao thăng trầm trong cuộc sống, rồi nhìn cô gái trẻ đang quỳ bên giường.  tôi, một bác sĩ trẻ bất lực, cảm thấy nước mắt mình trào ra.  Tôi thầm nghĩ có lẽ số phận đưa đẩy mình vào nghề này là phải chứng kiến những khổ đau của kiếp người.  Tôi sợ một ngày nào khi mình không còn cảm thấy đau cái đau của kẻ khác, buồn cái buồn của người không may, xót thương những mảnh đời bất hạnh thì mình ngày đó không còn là mình nữa,,

          Rất thương cho những bác sĩ trẻ ngày nay,  có những người ra trường năm ba năm vẫn phải” lĩnh lương  cha mẹ”. có những người ban ngày học, đêm làm bồi bàn,  chạy  xe ôm … So với thời chiến mọi người chúng ta vẫn phải chiến đấu,  có lẽ còn khó khăn hơn thời chiến vì kẻ thù vô hình, lại ở khắp mọi nơi,  cả trong tâm tưởng của mình.  Đánh thắng một vạn quân không bằng thắng chính mình. (lời đức Phật).  Do đó những suy nghĩ của tôi chỉ nhằm đánh thức những gì tốt đẹp nhất trong tâm của mỗi con người.  Làm gì đi nữa cũng nên giữ lại một chút tâm…đừng để gió cuốn đi (Trịnh Công Sơn).  Những bạn thày thuốc trẻ,  hãy kiên nhẫn và cố gắng.  Rồi những cái bất hợp lý sẽ không còn tồn tại mãi.  Chúng ta mong rằng cuối cùng ánh sáng cũng loé ra ở chân trời xa….
Lê Ngọc Dũng